Varso 1 & 2

HRA Architects leverden Varso 1 en Varso 2 op. Ze zijn, samen met de door Foster + Partners ontworpen wolkenkrabber Varso Tower, de bepalende volumes van Varso Place, een gemengd stadsontwikkelingsproject. Het Varso Place-project wil een centraal herontwikkelingsgebied van Warschau nieuw leven inblazen om een bloeiend zaken- en recreatiecentrum te worden, opgebouwd rond de thema’s gezondheid en welzijn van de burgers.

De gebouwen zijn getekend door verschillende ontwerpers, maar het ruimere omgevingsproject werd ontworpen en beheerd door HB Reavis, specialist in holistische infrastructuren en helemaal mee met de nieuwste ontwikkelingen voor ontwerp en stadsvernieuwing. Gezondheid, productiviteit en duurzaamheid vormen de centrale thema’s voor dit project. De ontwerpuitdaging was tweeledig voor HRA: een duurzame functionaliteit integreren in alle aspecten van het ontwerp én een esthetisch bouwwerk maken dat fungeert als een verbinding met de aanpalende wolkenkrabber en de ruimere omgeving. Varso 1 en 2 vervullen deze dubbele doelstelling door delen van het totaalontwerp esthetisch aan te vullen en te verfraaien in plaats van ermee te concurreren. Daarnaast is er gewerkt met zorgvuldig uitgekozen materialen en systeemoplossingen om de duurzaamheid en energie-efficiëntie te maximaliseren. Functioneel en visueel vormen Varso 1 en 2 een symbiotisch geheel met de 310 hoge, 50 verdiepingen tellende Varso-toren, momenteel het hoogste gebouw van de EU. De fonkelende, op een spits uitlopende toren mag dan wel een echte showstopper zijn, Varso 1 en 2 stelen de show niet minder. De volumes, met hoogtes van respectievelijk 19 en 21 verdiepingen, hebben gevels in kalksteen en glas. Ze zijn verbonden door een glazen verbindingsstuk, een symbolische navelstreng tussen de beide structuren.

Varso Place ligt aan Warschaus transportcentrum, met belangrijke tram-, bus- en treinlijnen vlakbij. Zo wil het project deze wijk doen opbloeien als een bruisende en innovatieve plek voor business en recreatie in het hart van de hedendaagse hoofdstad. Als onderdeel van het stadsvernieuwingsconcept, legden de investeringspartners ook geld op tafel voor meer welzijn en de vergroening van het straatbeeld. Dit zien we vooral in de Chmielna-straat, waar de voetpaden werden verbreed, bomen werden geplant, plantenbakken, banken en fietsstallingen werden geplaatst en de verlichting en straatlantaarns in een nieuw jasje werden gestoken.

Dit betekende dat bij het ontwerp voor Varso 1 en 2 rekening moest worden gehouden met de openbare ruimte binnen, maar ook buiten. Het labyrint van ondergrondse doorgangen voor pendelaars en bezoekers betekende dat het voetgangersverkeer druk zou zijn. De voetgangersvriendelijke sfeer van de omgeving werd doorgetrokken in het ontwerp van de omgeving aan de hand van een ‘binnenstraat’, die de individuele gebouwen met elkaar verbindt en die een vrije voetgangerstoegang mogelijk maakt. Bovendien werden er fietsstallingen en kleedkamers voorzien in de ondergrondse verdiepingen. Het belangrijkste ruimtelijke kenmerk is het plein voor de ingang. Van daaruit worden de bezoekers richting een glazen, transparante foyer geleid.

De twee gebouwen zijn respectievelijk 81 en 90 meter hoog, met een glazen verbindingsstuk op hoogte van de gemiddelde skyline van Warschau (ongeveer 30 meter). Het verbindingsstuk rust op een volume met een kalkstenen gevel, opgebouwd uit verschillende bouwlagen. De blokvormige, symbolische opbouw van dit lagere volume integreert mooi in het traditionele stadsprofiel. De bouwlagen passen in het 19e-eeuwse weefsel van deze zone en grijpen terug naar de vooroorlogse elegantie van de stad. Deze onderste verdiepingen zijn dimensioneel vergelijkbaar met andere gebouwen in de Chmielna-straat. De bekleding in bleke kalksteen is een eerbetoon aan de enkele erfgoedgebouwen die nog overeind staan.

Een openbaar toegankelijke benedenverdieping bevat een reeks binnentuinen, overdekt met een spectaculair glazen geveldaksysteem voor extra licht en ruimte.

HRA werkte zowel voor het welzijn van het ontwerp als voor de esthetische integratie samen met Reynaers, een innovator op het gebied van duurzame oplossingen. In contrast met de kalkstenen gevelbekleding van de basis, zijn de hogere delen van het gebouw bekleed met een opvallende glazen gevel die visueel aansluit op de aangrenzende wolkenkrabber. Dit element werd ontwikkeld met behulp van Reynaers Concept Wall 50. Dit structureel beglaasd gevel- en daksysteem maakt gebruik van een innovatieve klem-en-drukplaatbevestiging om het gewicht van de vliesgevel over twee vlakken te verdelen en te ondersteunen. Dankzij deze oplossing kunnen de gebouwen hun hedendaagse en gestroomlijnde uitstraling behouden. Tegelijkertijd zorgt het voor een dynamisch licht-schaduweffect op de kalkstenen gevel beneden. De gevel biedt de gebruikers en buren van Varso privacy door transparantie in te zetten als een belangrijk ontwerpelement. Binnenin wordt de ruimte overspoeld door natuurlijk licht. Paweł Adamiak, architect en projectmanager bij HRA, legt het concept achter dit systeem in logistieke termen uit: "De gevels van de grote, volledig beglaasde delen van Varso 1 en Varso 2 en van de onderste verdiepingen verschillen sterk. Toch wilden we overal één systeem toepassen. We wilden een consistente esthetiek en vooral dezelfde zichtbare profielbreedte. Bij vliesgevelsystemen hebben de profielen een hoge inbouwdiepte en zijn ze tegelijkertijd relatief smal langs de voorzijde van de gevel. Het omgekeerde geldt voor raamsystemen - de zichtbare breedte van de profielen is groter dan de inbouwdiepte. De zichtbare lijnen van de bewegende en vaste delen zijn overal hetzelfde en zijn slechts 50 mm breed, wat meer lichtinval betekent. Het gevelsysteem is in vergelijking met een raam meer architectonisch en structureler."

Vliesgevelsysteem CW 50 biedt niet enkel esthetische creatieve vrijheid, maar optimaliseert ook de energieprestaties door middel van warmteregulering. Dit systeem werd bovendien gecombineerd met de Masterline 8-technologie van Reynaers door isolatie- en ventilatiefuncties te integreren in het ontwerp om de lucht-/water-/winddichtheid te maximaliseren en het energieverlies te beperken. Het gebruik van deze maatwerkoplossingen vereiste heel wat overleg. Adamiak legt deze uitdaging uit:

“Het gebruik van vliesgevelelementen met een standaardraamsysteem verplichtte ons tot het ontwerpen en testen van individuele oplossingen. De uitdaging lag onder meer in de thermische isolatie van de vernauwde profielen en de interne niet-standaardstijlen in de beglaasde hoeken van het lagere volume. Alle systemen werden individueel getest door ITB in samenwerking met de leverancier.”

Wanneer duurzaamheid gelijk is aan het ontwerp, kunnen gebouwen fungeren als een soort 'levend' organisme en ontstaat er een interactie met hun bewoners, de omringende stad en het landschap. Groene dakterrassen op de verschillende volumes verhogen het welzijn voor de bewoners nog meer.

Het hele Varso-concept wordt gedreven door welzijn, waarbij de gezondheid en het comfort van de bewoners centraal staan. Door geavanceerde technologie te combineren met innovatief design, verzekerde HRA dat Varso 1 en 2 hoog scoorden voor alle veiligheids-, energie- en comfortaspecten. Het project behaalde dan ook het hoogste niveau van BREEAM- en WELL-certificeringen. Tegelijkertijd zorgen de gebouwen voor een visuele en functionele verbinding met zowel de wijk als met hun meer opzichtige buur. De wolkenkrabber schittert als een baken en aantrekkingspool voor het gebied, terwijl Varso 1 en 2 het project aanvullen, versterken en verankeren op een functionele en historisch respectvolle manier.